a. Nguyên nhân và điều kiện thuận lợi
+ Nguyên nhân:
• Nhiễm virus (phổ biến nhất): Rhinovirus, Adenovirus, Influenza virus.
• Nhiễm vi khuẩn: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Mycoplasma pneumoniae.
• Các nguyên nhân không nhiễm trùng: kích ứng từ hóa chất, khói thuốc, bụi.
+ Điều kiện thuận lợi:
• Thời tiết lạnh, độ ẩm cao.
• Hệ miễn dịch suy giảm (trẻ em, người cao tuổi, bệnh nhân có bệnh nền).
• Tiếp xúc với các chất kích ứng đường hô hấp (khói thuốc, ô nhiễm môi trường).
• Tiền sử dị ứng hoặc bệnh lý mạn tính (hen phế quản, COPD).
b. Triệu chứng
– Toàn thân:
• Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ.
– Hô hấp:
• Ho khan, sau đó có thể ho đờm (đờm trong, nhầy mủ hoặc vàng xanh nếu bội nhiễm).
• Đau rát họng, khó chịu vùng ngực.
• Khò khè, khó thở (thường gặp ở bệnh nhân có tiền sử hen phế quản).
– Thăm khám:
• Nghe phổi: rale rít, rale ngáy; phổi thông khí bình thường hoặc giảm nhẹ.
c. Điều trị và dự phòng
– Điều trị triệu chứng:
• Hạ sốt: Paracetamol nếu sốt cao.
• Giảm ho: thuốc giảm ho (Dextromethorphan) khi ho khan nhiều.
• Thuốc long đờm: Bromhexine, Ambroxol.
• Duy trì đủ nước để làm loãng đờm.
– Điều trị nguyên nhân:
• Chủ yếu là điều trị hỗ trợ, vì đa số trường hợp do virus.
• Nếu bội nhiễm vi khuẩn: dùng kháng sinh theo chỉ định (Amoxicillin, Macrolide).
– Các biện pháp khác:
• Nghỉ ngơi, tránh tiếp xúc với khói bụi, chất kích thích.
• Sử dụng máy tạo độ ẩm nếu không khí khô.
– Dự phòng:
• Tiêm phòng cúm và phế cầu định kỳ.
• Rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc với người bệnh hô hấp.
• Giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh.
• Tránh hút thuốc lá, cải thiện môi trường sống trong lành.
