I. Nguyên nhân
a. Nhiễm khuẩn thức ăn:
– Do thức ăn bị nhiễm vi khuẩn gây bệnh:
• Salmonella: Thịt gia cầm, trứng sống.
• E. coli: Thực phẩm sống hoặc chưa nấu chín kỹ.
• Shigella: Rau sống, nguồn nước nhiễm khuẩn.
• Campylobacter: Sữa tươi, thịt chưa nấu chín.
• Thức ăn bảo quản không đúng cách hoặc nhiễm chéo từ dụng cụ chế biến.
b. Nhiễm độc thức ăn:
– Do độc tố vi khuẩn:
• Staphylococcus aureus: Sữa, kem, thực phẩm chế biến sẵn.
• Clostridium botulinum: Thực phẩm đóng hộp.
• Do hóa chất: Thuốc trừ sâu, phụ gia thực phẩm độc hại.
II. Triệu chứng
a. Triệu chứng nhiễm khuẩn thức ăn:
• Đau bụng quặn từng cơn.
• Sốt cao, rét run.
• Đi ngoài phân lỏng, có thể lẫn máu/mủ.
• Buồn nôn, nôn.
b. Triệu chứng nhiễm độc thức ăn:
• Khởi phát nhanh sau ăn (vài giờ).
• Buồn nôn, nôn nhiều.
• Đau bụng, tiêu chảy nhiều lần.
• Trường hợp nặng (nhiễm độc botulinum): Liệt cơ, khó thở, thậm chí tử vong.
III. Điều trị
a. Nguyên tắc chung:
– Loại bỏ độc tố/vi khuẩn: Rửa dạ dày (nếu cần), dùng than hoạt.
– Bù nước và điện giải:
• Uống Oresol.
• Truyền dịch nếu mất nước nặng.
– Điều trị nguyên nhân:
• Kháng sinh nếu xác định nhiễm khuẩn (theo chỉ định).
• Thuốc giảm đau, hạ sốt.
• Theo dõi biến chứng: Sốc, suy hô hấp do độc tố.
IV. Phòng bệnh
– Vệ sinh an toàn thực phẩm:
• Ăn chín, uống sôi.
• Rửa sạch thực phẩm trước khi chế biến.
• Bảo quản thực phẩm đúng cách, tránh ôi thiu.
• Kiểm soát vệ sinh cá nhân và môi trường:
• Rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh.
• Dụng cụ nấu ăn phải sạch sẽ, tránh nhiễm chéo.
– Chọn thực phẩm an toàn:
• Mua từ nguồn rõ ràng, đáng tin cậy.
• Không dùng thực phẩm hết hạn hoặc nghi ngờ ô nhiễm.
• Giáo dục cộng đồng: Tăng cường hiểu biết về an toàn thực phẩm.
